Anu-Chintanam

In the realm of spiritual understanding, the pursuit of salvation (Moksha) and eternal happiness (Shashwata Sukha) has been a subject of deep contemplation. Central to this pursuit are the revered entities—Narayana, the Supreme Lord, and Lakshmi Devi, the embodiment of wealth and prosperity. Their worship and the path to ultimate liberation (Mukti) have sparked debates, and it’s vital to delve into this discourse for a clearer understanding.

In the teachings of Bhakti Yoga, a profound emphasis is placed on devotion to the Supreme Lord as the sole means of attaining salvation. This devotion involves a dedicated worship of Narayana, the eternal source of all existence. It is believed that solely focusing on material aspects, like the worship of Chit Prakriti or Sritattva representing the material world, isn’t sufficient to achieve complete liberation, even if it might seem more accessible.

kleśŏ’dhikatarasteṣāṃ avyaktāsaktacetasām.

The scriptures draw a parallel between Narayana, the Supreme Lord, and Lakshmi Devi, the revered Mother of the Universe and the symbol of prosperity. While both are esteemed as eternally free entities of equal significance, it’s important to note that solely worshiping Lakshmi Devi doesn’t guarantee salvation. This raises a pertinent question: is it easier to please the Goddess sooner than it is to please Srihari, the father of the universe?

Arjuna, in his quest for clarity, posed similar doubts to Lord Krishna in the sacred texts. The response echoes the essence of Bhakti Yoga, elucidating that complete liberation cannot be attained by worshiping the Goddess alone or any aspect of the material world, even though it might seem like a simpler route.

Lord Krishna guides us to follow a more direct path—worshiping Himself, Narayana, without intermediaries. This direct worship ensures a more profound connection and a clearer route to salvation than relying on the convenience of worshiping aspects of the material world to reach the Supreme Lord.

The true essence lies in understanding that the journey towards liberation involves recognizing both the father (Paramatma) and mother (Chit Prakriti) aspects of the universe—Narayana and Lakshmi Devi. While we often fixate on wealth, it’s crucial to realize whether our pursuit resonates with Sridevi, the embodiment of wealth, when we have forgotten Narayana, the Supreme Lord.

viṣṇunā sahitā dhyātā sā hi tuṣṭiṃ parāṃ vrajet|

True happiness for Lakshmi Devi is found in being worshiped alongside Narayana. Pursuing wealth without remembering the Supreme Lord results in losing both wealth and a deeper spiritual connection.

In another scripture-

lakṣmīrakṣīṇadīkṣā gaṇayitumanupakrāntasaṁvidguṇānām.
ānantyāni svabhartuḥ।

Lakshmidevi’s depiction spans countless eons without exhausting the enumeration of God’s toenail qualities, showcasing her enduring fascination. This highlights Lakshmi as the supreme consort, emphasizing that her contentment increases when meditated upon alongside Narayan (Vishnu).

Similarly, in the Srisukta, Lakshmidevi herself proclaims,

“Mama yonih apsu antah samudre,”

identifying Lord Vishnu in the ocean’s midst as her origin. This might prompt a query: how can Vishnu be considered the cause when he is her husband? The resolution lies within the same Srisukta:

“Yam kamaye tam ugram krunomi tam brahmanam tam rishim tam sumedham,”

where Lakshmidevi herself declares the ability to manifest Rudra, the four-faced Brahman, the sage, and the wise one. Based on this proclamation, spiritual teachings suggest that the magnificence to create such beings originates from Vishnu. Therefore, neglecting to worship such Narayana might impede Lakshmi’s satisfaction.

Therefore, the key message lies in cultivating a relationship with both Narayana and Lakshmi Devi. It’s not about solely chasing wealth or focusing on just one aspect, but rather about embracing both, finding balance, and maintaining a connection with the Supreme Lord while enjoying life’s blessings.

In conclusion, the path to ultimate fulfillment and liberation lies in cherishing a harmonious relationship with both Narayana and Lakshmi Devi, thereby experiencing complete happiness and spiritual contentment.

– Hindi –

आध्यात्मिक समझ के क्षेत्र में, मोक्ष और शाश्वत सुख की खोज गहन चिंतन का विषय रही है। इस खोज के केंद्र में श्रद्धेय संस्थाएँ हैं – नारायण, सर्वोच्च भगवान, और लक्ष्मी देवी, जो धन और समृद्धि का अवतार हैं। उनकी पूजा और परम मुक्ति के मार्ग पर बहस छिड़ गई है, और स्पष्ट समझ के लिए इस प्रवचन में गहराई से जाना महत्वपूर्ण है।

भक्ति योग की शिक्षाओं में, मोक्ष प्राप्त करने के एकमात्र साधन के रूप में सर्वोच्च भगवान की भक्ति पर गहरा जोर दिया गया है। इस भक्ति में समस्त अस्तित्व के शाश्वत स्रोत नारायण की समर्पित पूजा शामिल है। ऐसा माना जाता है कि केवल भौतिक पहलुओं पर ध्यान केंद्रित करना, जैसे कि चित प्रकृति या भौतिक दुनिया का प्रतिनिधित्व करने वाले श्रीतत्व की पूजा, पूर्ण मुक्ति प्राप्त करने के लिए पर्याप्त नहीं है, भले ही यह अधिक सुलभ लगे।

क्लेशोऽधिकतरस्तेषां अव्यक्तासक्तचेतसाम्

सभी धर्मग्रंथ नारायण, सर्वोच्च भगवान और लक्ष्मी देवी, ब्रह्मांड की पूजनीय माता और समृद्धि के प्रतीक के बीच एक समानता दर्शाते हैं। जबकि दोनों को समान महत्व की शाश्वत रूप से मुक्त संस्थाओं के रूप में सम्मानित किया जाता है, यह ध्यान रखना महत्वपूर्ण है कि केवल लक्ष्मी देवी की पूजा करने से मुक्ति की गारंटी नहीं होती है। इससे एक प्रासंगिक प्रश्न उठता है: क्या ब्रह्मांड के पिता श्रीहरि को प्रसन्न करने की तुलना में देवी को शीघ्र प्रसन्न करना आसान है?

अर्जुन ने, स्पष्टता की तलाश में, पवित्र ग्रंथों में भगवान कृष्ण के सामने इसी तरह के संदेह व्यक्त किए। प्रतिक्रिया भक्ति योग के सार को प्रतिध्वनित करती है, यह स्पष्ट करते हुए कि केवल देवी या भौतिक संसार के किसी भी पहलू की पूजा करके पूर्ण मुक्ति प्राप्त नहीं की जा सकती है, भले ही यह एक सरल मार्ग की तरह लग सकता है।

भगवान कृष्ण हमें अधिक सीधे रास्ते पर चलने के लिए मार्गदर्शन करते हैं – बिना किसी मध्यस्थ के स्वयं नारायण की पूजा करना। यह प्रत्यक्ष पूजा सर्वोच्च भगवान तक पहुंचने के लिए भौतिक दुनिया के पहलुओं की पूजा करने की सुविधा पर निर्भर रहने की तुलना में अधिक गहरा संबंध और मोक्ष का स्पष्ट मार्ग सुनिश्चित करती है।

सच्चा सार यह समझने में निहित है कि मुक्ति की ओर यात्रा में ब्रह्मांड के पिता (परमात्मा) और माता (चित प्रकृति) दोनों पहलुओं – नारायण और लक्ष्मी देवी को पहचानना शामिल है। जबकि हम अक्सर धन पर ध्यान केन्द्रित करते हैं, यह समझना महत्वपूर्ण है कि क्या हमारा अनुसरण धन के अवतार श्री देवी के अनुरूप है, जब हम नारायण, सर्वोच्च भगवान को भूल गए हैं।

विष्णुना सहिता ध्याता सा हि तुष्टिं परां व्रजेत्|

लक्ष्मी देवी की सच्ची खुशी नारायण के साथ पूजा करने में मिलती है। परमेश्वर को याद किए बिना धन का पीछा करने से धन और गहरा आध्यात्मिक संबंध दोनों खो जाते हैं।

एक अन्य धर्मग्रंथ में लक्ष्मीदेवी का चित्रण ऐसा है –

लक्ष्मीरक्षीणदीक्षा गणयितुमनुपक्रान्तसंविद्गुणानाम्।
आनन्त्यानि स्वभर्तुः|

भगवान के पैर के नाखूनों के गुणों की गणना को समाप्त किए बिना अनगिनत युग हुआ है, जो उनके दीक्षा को प्रदर्शित करता है। यह लक्ष्मी को सर्वोच्च पत्नी के रूप में उजागर करता है, इस बात पर जोर देता है कि नारायण (विष्णु) के साथ ध्यान करने पर उनकी संतुष्टि बढ़ जाती है।

इसी तरह, श्रीसूक्त में, लक्ष्मीदेवी स्वयं उद्घोषणा करती हैं,

“मम योनिः अप्सु अंतः समुद्रे,” – श्रीसूक्तम्॥

समुद्र के बीच में भगवान विष्णु को अपने मूल के रूप में पहचानते हुए। इससे एक प्रश्न उठ सकता है: जब विष्णु उसका पति है तो उसे इसका कारण कैसे माना जा सकता है? संकल्प उसी श्रीसूक्त में निहित है:

“यं कामये तम् उग्रं कृणोमि तं ब्रह्माणं तं ऋषिं तं सुमेधाम्,” – श्रीसूक्तम्॥

जहां लक्ष्मीदेवी स्वयं रुद्र, चार मुख वाले ब्राह्मण, ऋषि और बुद्धिमान को प्रकट करने की क्षमता की घोषणा करती हैं। इस उद्घोषणा के आधार पर, आध्यात्मिक शिक्षाएँ बताती हैं कि ऐसे प्राणियों को बनाने की महिमा विष्णु से उत्पन्न होती है। अत: ऐसे नारायण की पूजा में उपेक्षा करने से लक्ष्मी की संतुष्टि में बाधा आ सकती है।

इसलिए, मुख्य संदेश नारायण और लक्ष्मी देवी दोनों के साथ संबंध विकसित करने में निहित है। यह केवल धन का पीछा करने या केवल एक पहलू पर ध्यान केंद्रित करने के बारे में नहीं है, बल्कि दोनों को गले लगाने, संतुलन खोजने और जीवन के आशीर्वाद का आनंद लेते हुए सर्वोच्च भगवान के साथ संबंध बनाए रखने के बारे में है।

अंत में, परम संतुष्टि और मुक्ति का मार्ग नारायण और लक्ष्मी देवी दोनों के साथ सामंजस्यपूर्ण संबंध बनाए रखने में निहित है, जिससे पूर्ण खुशी और आध्यात्मिक संतुष्टि का अनुभव हो सके।

– Kannada –

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಮೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಸಂತೋಷದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ಆಳವಾದ ಚಿಂತನೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರದ ಪೂಜ್ಯ ಘಟಕಗಳಾಗಿರುವುದು – ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ನಾರಾಯಣ, ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಾಕಾರ. ಅವರ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಮೋಚನೆಯ ಮಾರ್ಗವು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆಗಾಗಿ ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ಭಕ್ತಿ ಯೋಗದ ಬೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಏಕೈಕ ಸಾಧನವಾಗಿ ಪರಮಾತ್ಮನ ಭಕ್ತಿಗೆ ಆಳವಾದ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಕ್ತಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಶಾಶ್ವತ ಮೂಲವಾದ ನಾರಾಯಣನ ಸಮರ್ಪಿತ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಭೌತಿಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಚಿತ್ ಪ್ರಕೃತಿ ಅಥವಾ ಶ್ರೀತತ್ತ್ವದ ಆರಾಧನೆಯಂತಹ ಭೌತಿಕ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಮೋಚನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಕ್ಲೇಶೋಽಧಿಕತರಸ್ತೇಷಾಂ ಅವ್ಯಕ್ತಾಸಕ್ತಚೇತಸಾಮ್ || ಭ.ಗೀ ||

ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಭಗವಂತನಾದ ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಪೂಜ್ಯ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯ ನಡುವೆ ಸಮಾನಾಂತರವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಎರಡನ್ನೂ ಶಾಶ್ವತ ಮುಕ್ತ ಘಟಕಗಳೆಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೂಕ್ತವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ: ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಪಿತಾಮಹ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬೇಗ ದೇವಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಸುಲಭವೇ?

ಅರ್ಜುನನು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡಿದನು. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಭಕ್ತಿ ಯೋಗದ ಸಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ, ದೇವಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪೂಜಿಸುವುದು ಸರಳವಾದ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಅಂಶದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಮೋಚನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ,.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ನಮಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ – ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನನ್ನು, (ನಾರಾಯಣನನ್ನು) ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಈ ನೇರ ಆರಾಧನೆಯು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ತಲುಪಲು ಅವ್ಯಕ್ತ-ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಅನುಕೂಲತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಖಾತ್ರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ನಿಜವಾದ ಸಾರವಾದ ವಿಮೋಚನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣವು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ತಂದೆ (ಪರಮಾತ್ಮ) ಮತ್ತು ತಾಯಿ (ಚಿತ್ ಪ್ರಕೃತಿ) ಎರಡನ್ನೂ ಗುರುತಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ – ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿ. ನಾವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಾವು ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಮರೆತರೆ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೂರ್ತರೂಪವಾದ ಶ್ರೀದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ಅನುರಣಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.

ವಿಷ್ಣುನಾ ಸಹಿತಾ ಧ್ಯಾತಾ ಸಾ ಹಿ ತುಷ್ಟಿಂ ಪರಾಂ ವ್ರಜೇತ್|

ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷವು ನಾರಾಯಣನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವುದರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸದೆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ, ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಚಿತ್ರಣವು ಹೀಗಿದೆ –

ಲಕ್ಷ್ಮೀರಕ್ಷೀಣದೀಕ್ಷಾ ಗಣಯಿತುಮನುಪಕ್ರಾಂತಸಂವಿದ್ಗುಣಾನಾಂ.
ಆನಂತ್ಯಾನಿ ಸ್ವಭರ್ತುಃ

ದೇವರ ಕಾಲ್ಬೆರಳ ಉಗುರಿನಲ್ಲಿರುವ ಗುಣಗಳ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಯುಗಗಳು ಕಳೆದಿದೆ, ಇದು ಆಕೆಯ ಅಪ್ರತಿಮ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಕ್ಷ್ಮೀಯನ್ನು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ನಾರಾಯಣ (ವಿಷ್ಣು) ಜೊತೆಗೆ ಧ್ಯಾನಿಸಿದಾಗ ಅವಳ ತೃಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಅಂತೆಯೇ, ಶ್ರೀಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ, ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯೇ

“ಮಮ ಯೋನಿಃ ಅಪ್ಸು ಅಂತಃ ಸಮುದ್ರೇ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾಳೆ,

ಸಾಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ತನ್ನ ಮೂಲವೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು: ವಿಷ್ಣುವು ಆಕೆಯ ಪತಿಯಾಗಿರುವಾಗ ಅವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು? ನಿರ್ಣಯವು ಅದೇ ಶ್ರೀಸೂಕ್ತದೊಳಗೆ ಇದೆ:

“ಯಂ ಕಾಮಯೇ ತಂ ಉಗ್ರಂ ಕೃಣೋಮಿ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ತಂ ಋಷಿಂ ತಂ ಸುಮೇಧಾಂ”

ಇಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯು ಸ್ವತಃ ರುದ್ರ, ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮ, ಋಷಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಣಾವಂತನನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಘೋಷಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಅಂತಹ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಭವ್ಯತೆಯು ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬೋಧನೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅಂತಹ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ತೃಪ್ತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವು ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿ ಇಬ್ಬರೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುವ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಂಶದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಎರಡನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಪರಮಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಮೋಚನೆಯ ಮಾರ್ಗವು ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿ ಇಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದರಲ್ಲಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತೃಪ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.