Anu-Chintanam

English

तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व जित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम् ।
मयैवेते निहताः पूर्वमेव निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन् ॥ 11-33 ॥

Tasmāt tvaṁ uttiṣṭha yasho labhasva
Jitvā śhatrūn bhuṅkṣhva rājyaṁ samṛiddham
Mayaivaite nihatāḥ pūrvam eva
Nimittamātraṁ bhava savyasāchin

This shloka is from Bhagavad Gita, Chapter 11, Verse 33. It encourages Arjuna to rise and achieve glory, conquer his enemies, and enjoy a prosperous kingdom. Lord Krishna reminds Arjuna that these foes are already vanquished by divine intervention, and Arjuna is merely an instrument in their impending fate. The verse emphasizes taking action with a sense of duty and righteousness.

–Explanation –

At the onset of the Mahabharata war, Arjuna voiced his uncertainty about victory, stating, “We may or may not emerge triumphant from this battle.” In response, Krishna addressed his concerns in the 37th verse of the 2nd chapter. He conveyed that if Arjuna dies in the battle, he would attain heaven, and if he survived, he could relish the prosperity of the kingdom. However, in the subsequent verse, Krishna assured Arjuna of his inevitable triumph, proclaiming, “I have already vanquished these foes for you.” This revelation eliminated any doubts Arjuna held about the impending war. Krishna urged him to ready himself for battle, to wield his Gandiva bow, to defeat the adversaries, and to attain glory. He reminded Arjuna that these opponents were destined to meet their end, with him (Arjuna) as the instrument of their demise. Krishna vowed to stand by Arjuna’s side, guiding him to obliterate his foes – 11-33.

Drona stands as the mentor who imparted archery to me (Arjuna), Bhishma embodies the resolute slayer, Jayadratha wields unmatched might due to his father’s protective boon – one that makes him invulnerable until his beheading and fall upon the earth. Karna, equipped with the formidable weapon gifted by Indra, emerges as the epitome of strength. Krishna responds to Arjuna’s query in the ensuing verse, illuminating the path to vanquishing these exceptional heroes.

द्रोणं च भीष्मञ्च जयद्रथञ्च कर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान् ।
मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा युध्यस्व जेताऽसि रणे सपत्नान् ॥11-34||

Droṇaṁ cha bhīṣhmañcha jayadrathañcha karṇaṁ tathānyān api yodhavīrān
Mayā hatāṁs tvaṁ jahi mā vyathiṣhṭhā yudhyasva jetāsi raṇe sapratnān

Do not grieve over ending the lives of Drona, Bhishma, Jayadratha, Karna, and other valiant warriors who have previously met their demise at my hands. Engage in the battle without hesitation, emerge victorious, and conquer the enemy forces.

Kannada

ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಮುತ್ತಿಷ್ಠ ಯಶೋ ಲಭಸ್ವ ಜಿತ್ವಾ ಶತ್ರೂನ್ ಭುಂಕ್ಷ್ವ ರಾಜ್ಯಂ ಸಮೃದ್ಧಂ|
ಮಯೈವೇತೇ ನಿಹತಾಃ ಪೂರ್ವಮೇವ ನಿಮಿತ್ತಮಾತ್ರಂ ಭವ ಸವ್ಯಸಾಚಿನ್ |11-33||

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ಅಧ್ಯಾಯ 11, ಶ್ಲೋಕ 33. ಇದು ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಏಳಲು ಮತ್ತು ವೈಭವವನ್ನು ಹೊಂದಲು, ಅವನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವೈರಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ದೇವರ (ನನ್ನ) ಲೀಲೆಯಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನು ಅವರ ಸನ್ನಿಹಿತ ಅದೃಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಿಮಿತ್ತಮಾತ್ರ. ಪದ್ಯವು ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.

ವಿವರಣೆ –

ಮಹಾಭಾರತದ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. “ನಾವು ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು ಅಥವಾ ಗೆಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಜಯದ ಶಂಕೆ ಇತ್ತು. ಅನಂತರ ಕೃಷ್ಣನು ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾ ೨ ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ೩೭ನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ , ನೀನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತೀ ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭೋಗಿಸು ಎಂದು . ಆದರೆ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ನಿಃಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಜಯವಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ . “ಲೋಕಾನ್ ಸಮಾಹರ್ತುಮಿಹ ಪ್ರವೃತ್ತಃ” ಎಂದು ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜನರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ನಾನು ಪ್ರವೃತ್ತನಾಗಿರುವೆನೋ, ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಿನಗೆ ಈ ಯುದ್ಧದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹ ಬೇಡ , ನೀನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗು, ಎತ್ತು ನಿನ್ನ ಗಾಂಡೀವ , ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನಿಂದ ಮೊದಲೇ ಸಂಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಈಗ ಆಯುಷ್ಯಾಪಹರಣದಿಂದ ಮ್ರುತ್ಯುವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ನೀನು ಕೇವಲ ನಿಮಿತ್ತನಾಗು. ಮುಂದೆ ಕೂಡಾ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ನಾನು ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವೆನು ಎಂದು ।।೩೩।।

ದ್ರೋಣರು ನನಗೆ (ಅರ್ಜುನನಿಗೆ) ಧನುರ್ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪಾಠಮಾಡಿದ ಗುರುಗಳು, ಭೀಷ್ಮರು ಇಚ್ಛಾಮರಣಿಗಳು, ಯಾರು ಇವನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಕಡಿದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳಿಸುವರೋ ಅವರ ತಲೆಯು ಸೀಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಂದೆಯ ವರ ಇರುವುದರಿಂದ ಜಯದ್ರಥನು ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠನಾಗಿರುವನು, ಇಂದ್ರನು ನೀಡಿದ ಶಕ್ತಿ ಆಯುಧದಿಂದ ಕರ್ಣನು ಬಲಿಷ್ಠನಾಗಿರುವನು, ಇಂತಹ ವೀರರನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಗೆಲ್ಲಲಿ ಎಂಬ ಅರ್ಜುನನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಈ ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಕೃಷ್ಣನು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ –

ದ್ರೋಣಂ ಚ ಭೀಷ್ಮಂ ಚ ಜಯದ್ರಥಂ ಚ ಕರ್ಣಂ ತಥಾಽನ್ಯಾನಪಿ ಯೋಧವೀರಾನ್ |
ಮಯಾ ಹತಾಂಸ್ತ್ವಂ ಜಹಿ ಮಾ ವ್ಯಥಿಷ್ಠಾ ಯುದ್ಧ್ಯಸ್ವ ಜೇತಾಽಸಿ ರಣೇ ಸಪತ್ನಾನ್ ||11-34||

ನನ್ನಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಂತಿರುವ ದ್ರೋಣರನ್ನು,ಭೀಷ್ಮರನ್ನು,ಜಯದ್ರಥನನ್ನು, ಕರ್ಣನನ್ನು ಹಾಗೇ ಬೇರೆ ವೀರರಾದ ಯೋಧರನ್ನು ನೀನು ಕೊಲ್ಲಲು ದುಃಖಿಸಬೇಡ, ಯುದ್ಧಮಾಡು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಿ. ಎಂದು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಕರ್ತವ್ಯಪ್ರಜ್ನೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

Hindi

तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व जित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम् ।
मयैवेते निहताः पूर्वमेव निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन् ॥ 11-33 ॥

यह श्लोक भगवद गीता, अध्याय 11, श्लोक 33 से है। यह अर्जुन को आगे बढ़ने और महिमा हासिल करने, अपने दुश्मनों पर विजय पाने और एक समृद्ध राज्य का आनंद लेने के लिए प्रोत्साहित करता है। भगवान कृष्ण अर्जुन को याद दिलाते हैं कि ये शत्रु पहले ही दैवीय हस्तक्षेप से पराजित हो चुके हैं, और अर्जुन उनके आसन्न भाग्य का एक साधन मात्र है। यह श्लोक कर्तव्य और धार्मिकता की भावना के साथ कार्य करने पर जोर देता है।

विवरणम् –

महाभारत युद्ध के आरंभ में कृष्ण से अर्जुन ने जीत पर संदेह करते हुए कहा, “हम यह युद्ध जीत भी सकते हैं और नहीं भी।” तब कृष्ण ने उस प्रश्न का उत्तर दूसरे अध्याय के 37वें श्लोक में बताया, यदि तुम युद्ध में मरोगे तो तुम्हें स्वर्ग मिलेगा अन्यथा इस समृद्ध राज्य का आनंद लो। लेकिन इस श्लोक में कृष्ण अर्जुन से कहते हैं कि निस्संदेह तुम्हारी जीत होगी। जैसा कि पिछले श्लोक में कहा गया है, “लोकान् समाहर्तुमिह प्रवृत्तः” जिसके कारण मैं इन सभी लोगों को मारने के लिए इच्छुक हूं, इसलिए आपको इस युद्ध के बारे में कोई संदेह नहीं है, आप युद्ध के लिए तैयार हो जाएं, अपना गांडीव उठाएं, दुश्मनों पर विजय प्राप्त करें और कीर्ति प्राप्त करें। क्योंकि पहिले सब मेरे द्वारा मारे गए हैं, परन्तु अब प्राण लेकर मृत्यु के निकट पहुँचे हैं। आप बस उन्हें मारने के लिए एक निमित्त हैं। कि मैं भविष्य में भी तुम में रहूँगा और उन्हें नष्ट कर दूँगा।।33।।

द्रोण गुरु हैं जिन्होंने मुझे (अर्जुन को) धनुर्विद्या सिखाई, भीष्म इच्छा-नाशक हैं, जयद्रथ सबसे शक्तिशाली हैं क्योंकि पिता का वरदान है कि जो भी उसका सिर काटकर पृथ्वी पर गिराएगा, जयद्रथ सबसे शक्तिशाली है, कर्ण सबसे शक्तिशाली है इंद्र द्वारा दिए गए शक्तिशाली हथियार, कृष्ण इस अगले श्लोक में अर्जुन के प्रश्न का उत्तर देते हैं, मैं ऐसे वीरों को कैसे जीत सकता हूं –

द्रोणं च भीष्मञ्च जयद्रथञ्च कर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान् ।
मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा युध्यस्व जेताऽसि रणे सपत्नान् ॥11-34||

द्रोण, भीष्म, जयद्रथ तथा कर्ण मेरे द्वारा पहले ही मारे जा चुके हैं । अन्य वीर योद्धाओं को मारने का शोक मत करो, युद्ध करो और युद्ध में शत्रु पर विजय प्राप्त करो।

Sanskrit

तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व जित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम् ।
मयैवेते निहताः पूर्वमेव निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन् ॥ 11-33 ॥

अयं श्लोकः भगवद्गीतायाः अध्यायः ११ अध्यायः ३३ श्लोकः।अर्जुनं उत्थाय वैभवं प्राप्तुं शत्रून् जित्वा समृद्धं राज्यं भोक्तुं च प्रेरयति । भगवान् श्रीकृष्णः अर्जुनं स्मारयति यत् एते शत्रवः पूर्वमेव दिव्यहस्तक्षेपेण पराजिताः सन्ति, अर्जुनः च तेषां आसन्नभाग्यस्य साधनमात्रम् इव वर्तते। श्लोकेन अनेन कर्तव्यधर्मभावेन कर्मकरणे बलं दर्शितम्।

विवरणम् – अर्जुनः महाभारतयुद्धारम्भे “अस्मिन् युद्धे विजयं प्राप्नुमः न वा” इति कृष्णं वदन् विजये शङ्कितवान् । ततः कृष्णः तस्य प्रश्नस्य उत्तरं दत्तवान् द्वितीयाध्यायस्य ३७ श्लोके व्याख्यातं यत् “यदि त्वं युद्धे म्रियसे तर्हि स्वर्गः भविष्यति अन्यथा एतत् समृद्धं राज्यं भोक्ष्यताम्”। परन्तु अस्मिन् श्लोके कृष्णः अर्जुनं वदति यत् तव युद्धविषये संशयः मास्तु निश्चयेन विजयी भविष्यसि इति। “लोकान् समाहर्तुमिह प्रवृत्तः” इति यथा पूर्वश्लोके उक्तं यस्मात् कारणात् अहम् एतान् सर्वान् जनान् मारयितुं प्रवृत्तः अस्मि, अतः भवतः अस्मिन् युद्धे कोऽपि संशयः नास्ति, युद्धस्य सिद्धतां कृत्वा गाण्डीवं उत्थापय शत्रून् जित्वा गौरवं लभस्व। यतः पूर्वं मया हताः सर्वे अधुना प्राणग्रहणेन मृत्युं उपसर्पयन्तः सन्ति। त्वं केवलं तान् मारयितुं निमित्तमात्रम्। यत् अहं त्वयि स्थित्वा भविष्ये तान् नाशयिष्यामि.. ३३..

द्रोणः गुरुः यः मां (अर्जुन) धनुर्विद्यां अशिक्षयत्, भीष्मः इच्छाहन्ता, यः जयद्रथस्य शिरः छित्त्वा पृथिव्यां पातयति, तस्य शिरश्छेदः भवति इति पितुः वरस्य कारणात् जयद्रथः अत्यन्तं बलवान्, कर्णः अपि बलवान् यतः इन्द्रेण दत्तं महत् शस्त्रं धारयति। एतादृशान् वीरान् कथं पराजयामि इति अर्जुनस्य प्रश्नस्य उत्तरं कृष्णः अस्मिन् अग्रिमे श्लोके ददाति यत् –

द्रोणं च भीष्मञ्च जयद्रथञ्च कर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान् ।
मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा युध्यस्व जेताऽसि रणे सपत्नान् ॥11-34||

द्रोण-भीष्म-जयद्रथ-कर्ण-आदि-वीराः मया पूर्वमेव हताः अतः तान् मारयितुं दुःखी मा भव। अस्मिन् रणे युद्धं करोतु शत्रून् जयतु राज्यं भुनक्तु इति कृष्णः अर्जुनं बोधयति।